Liệu pháp Miễn dịch - Cái nhìn trực diện về Keytruda

Liệu Pháp Miễn Dịch trong điều trị ung thư: thuốc, vaccine và miễn dịch tự thân.

Có thể hiểu cơ bản về hai cơ chế chính trong Liệu Pháp Miễn Dịch trong điều trị ung thư tại Việt Nam hiện nay: thuốc miễn dịch và liệu pháp miễn dịch tự thân.

Từ khi cơ chế của Liệu Pháp Miễn Dịch trong điều trị ung thư chính thức được ghi nhận và hai nhà nghiên cứu vinh dự nhận giải thưởng Nobel y học vào tháng 10/2018, y học và đồng thời thương mại nổi lên cụm từ “Liệu Pháp Miễn Dịch”. Điển hình như thuốc Keytruda trở nên phổ biến trong các lựa chọn điều trị và được thần thánh hóa như một loại thuốc cứu cánh cho hầu hết các loại ung thư, đặc biệt là các khối u có biểu hiện quá mức ở PD1 & PD-L1.

Tuy nhiên, khi trả lời câu hỏi của chúng tôi về tình hình nghiên cứu hiện nay cũng như khả năng ứng dụng của trị liệu miễn dịch trong tương lai gần, các chuyên gia hàng đầu về ung thư cho biết: Nghiên cứu và phát triển trị liệu miễn dịch hiện đang rất sôi động, đã tiến một bước rất xa, có một số thuốc đã được cấp phép. Tuy nhiên mức độ hiệu quả của các thuốc này cũng chỉ tương đối và chỉ có hiệu quả trên một số loại ung thư như: ung thư phổi, ung thư da, hắc tố, đại tràng, dạ dày, đầu cổ, cổ tử cung, u gan, … Tuy nhiên chưa áp dụng cho u tụy và ung thư vú. Chỉ khoảng 20-30% số bệnh nhân ung thư phổi, ung thư da có tác dụng, có thể kéo dài sự sống lâu hơn so với các phương pháp điều trị truyền thống. Để điều trị hiệu quả trị liệu miễn dịch cần phối hợp với các phương pháp điều trị như phóng xạ, hóa trị, phẫu thuật. Còn về tương lai thì trị liệu miễn dịch rất hứa hẹn, vì thực tế các nghiên cứu và thử nghiệm trị liệu miễn dịch trên thế giới cũng chỉ mới thực hiện trong mấy thập niên gần đây. Lợi thế của trị liệu miễn dịch thường an toàn hơn so với xạ trị và hóa trị, phát huy được hệ miễn dịch của cơ thể để chống lại tế bào ung thư.

Nhưng bên cạnh đó, kinh nghiệm từ các cuộc thử nghiệm trên người cho thấy các loại thuốc sinh học này thường gây ra những phản ứng thái quá của hệ miễn dịch gây nguy hiểm tính mạng, phản ứng miễn dịch có hại ở mọi mức độ với trên 71% số bệnh nhân được điều trị, trong đó các phản ứng độ 3-4 chiếm 10%. Các phản ứng miễn dịch có hại chủ yếu bao gồm các ảnh hưởng trên da, hệ tiêu hóa, tuyến giáp, gan và các khớp (theo BIP Occitanie 2018,25, 52). Những dữ liệu này được lấy từ 3 nghiên cứu cảnh giác dược tại Pháp. Từ năm 2014 đến năm 2018, trong tổng số 948 bệnh nhân từ 3 nghiên cứu, 35 bệnh nhân đã xuất hiện các phản ứng miễn dịch có hại trên hệ huyết học có mức độ lớn hơn, được coi có mối liên hệ với nivolumab (20 bệnh nhân), pembrolizumab (14 bệnh nhân) hoặc atezolizumab (1 bệnh nhân) sử dụng đơn trị liệu (94%). 80% số bệnh nhân đã ngừng dùng thuốc vĩnh viễn và các phản ứng có hại đã hồi phục trên 60% số bệnh nhân

Để phát triển được một loại thuốc thường rất lâu và rất tốn kém, lên đến hàng trăm triệu đến hàng tỉ USD, và chỉ có một tỉ lệ nhỏ thuốc có thể vượt qua được các cuộc thử nghiệm để đem ra thị trường. Một số thuốc trị liệu miễn dịch cũng chỉ vừa được cấp phép ít năm gần đây. Đó chính là lý do các thuốc trị liệu miễn dịch rất đắt và khó áp dụng đại trà trong tương lai gần. Thêm vào nên dùng thuốc trị liệu miễn dịch hay không phụ thuộc rất nhiều vào từng cá thể, bác sĩ sẽ chỉ định áp dụng hay không tùy vào các chỉ số xét nghiệm của từng bệnh nhân. 

Ngay tại Việt Nam, sau một thời gian bùng nổ và hào hứng sử dụng thuốc miễn dịch cho điều trị ung thư tại các viện ung bướu tuyến cuối, các kết quả ghi nhận còn rất hạn chế trong điều trị đã làm cho nhiều bác sĩ trùng bước và phải cân nhắc rất kĩ trước điều trị.

Trong thực tế, thử thách lớn nhất của chúng ta hiện nay là tại sao khoảng 70% bệnh nhân còn lại không có tác dụng với một số thuốc đã kiểm nghiệm, và còn nhiều loại ung thư khác trị liệu miễn dịch chưa có hiệu quả. Do đó thế giới cần tập trung nghiên cứu các cơ chế mới cũng như thử nghiệm các biện pháp điều trị vào các cơ chế mới được phát hiện.

Một cơ chế hiệu quả và an toàn hơn, cũng đang được chuyển giao một phần về Việt Nam là Liệu Pháp Miễn Dịch Tự Thân (AIET), đây là phương pháp dựa trên nguyên tắc ức chế hình thành của khối u, hoạt động bằng việc lấy tế bào miễn dịch ung thư từ chính cơ thể người bệnh vốn không đang suy yếu hoặc hoặc không đủ về số lượng để nuôi cấy, nhân bản và huấn luyện để kích hoạt khả năng tiêu diệt tế bào ung thư, sau đó sẽ truyền ngược lại cơ thể.

Tuy được quảng bá rầm rộ bởi nhiều cơ sở y tế lớn nhỏ, nhưng hiện nay liệu pháp này mới chỉ được chính thức ứng dụng một phần liệu trình tại Đại học Y Hà Nội và Vinmec. Vì vậy, đa số bệnh nhân đều lựa chọn điều trị tại viện chính ở Nhật Bản để nhận được đầy đủ liệu trình mà trong nước chưa làm được với chi phí hợp lý hơn nhiều lần. Những cái tên được quảng bá rầm rộ như vaccine hasumi, vaccine miễn dịch tự thân ATVAC, tế bào gốc, … đều được các chuyên gia xếp vào nhóm “tà đạo” khi không có bất kì cơ sở khoa học nào chứng minh về tác dụng và hiệu quả.

Tại Nhật Bản, Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi đã phê duyệt và cho phép sử dụng vaccine miễn dịch để điều trị các loại khối u khác nhau cũng như đưa liệu pháp miễn dịch DC trở thành công nghệ điều trị tiên tiến loại A, sử dụng trong điều trị lâm sàng cho hàng chục ngàn bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối. Và chính phủ Đức cũng chính thức cho phép áp dụng liệu pháp DC, mặc dù không công nhận tế bào tươi.

 

Nguồn:

  • Tế bào miễn dịch trị ung thư: tăng cơ hội sống LAN ANH - D.KIM THOA
  • Tạp chí BIP Occitanie 2019;26(1):8.
  • Keytruda
  • Liệu Pháp Miễn Dịch Việt Nam.
  • Vinmec.

Hãy liên hệ với Manam – Đối Tác Y Tế Toàn Cầu để được tư vấn chi tiết:

Fanpage: www.facebook.com/manam.vn

Hotline: 0907 88 77 90

Văn Phòng: Lầu 1, Số 39 Đường Lương Hữu Khánh, Phường Phạm Ngũ Lão, Quận 1, TP.HCM

Đà Nẵng: 60 Lê Lợi, Q.Hải Châu, Tp. Đà Nẵng

►LƯU Ý:

Tất cả dịch vụ tư vấn hỗ trợ của Manam là Hoàn Toàn Miễn Phí.  Bệnh nhân chỉ cần thanh toán các chi phí như: phí chuyển phát nhanh, phí dịch hồ sơ bệnh án, phí xét nghiệm,...